Amerika poslala jasnu poruku Evropi
Marko Rubio, američki državni sektretar, koji je predvodio američku delegaciju na Minhenskom sigurnosnom forumu, održao je u subotu dugo očekivani govor, kako bi se konačno utvrdilo kakav je odnos Amerike prema Evropi, posebno nakon krize oko Grenlanda i tenzija oko uvođenja američkih carina.
U govoru je, s jedne strane pokušao da popravi štetu američko evropskim odnosima nakon prošlogodišnjeg omalovažavajućeg i uvredljivog obraćanja Džej Di Vensa, američkog potpredsjednika, ali i da potvrdi agendu Donalda Trampa, predsjednika Amerike, i pozove Evropu da joj se pridruži.
Podsjećanja radi, Vens je prošle godine s iste govornice poručio Evropi da guše slobodu izražavanja i da predvode kulturu sprečavanja drugačijih mišljenja, dajući istovremeno podršku strankama krajnje desnice, posebno Alternativi za Njemačku, stranci čiji pojedini visoki funkcioneri ne kriju simpatije prema nacizmu.
Rubio je poručio da Amerika brine za Evropu, i dodao da je Amerika dijete Evrope, podsjetivši ne samo na zajedničku istoriju, nego i na kulturno i istorijsko naslijeđe. Kao odan rimokatolik, Rubio je podsjetio i na hrišćanske veze, što je u skladu s konzervativno republikanskim političkim odnosom, ne samo kad je Tramp u pitanju nego generalno Republikanska stranka. Rubio, koji je porijeklom s Kube, podsjetio je i na lične veze s Evropom, naglasivši da su njegovi preci u Ameriku došli iz Španije i Italije.
Suštinska poruka ista kao kod Vensa
Međutim, u svojoj suštini, Rubijev govor se nije puno razlikovao od Vensovog, osim po ljubaznošću i poštovanju prema Evropi. Oba govora su prenijela Trampovu viziju svijeta – ekonomija temeljena na fosilnim gorivima, ukidanje politika koje ciljaju na sprečavanje klimatskih promjena, čvršća nacionalna homogenizacija i suverenizam, nepovjerenje prema međunarodnim institucijama poput EU, ukidanje globalizacije i vraćanje na nacionalnu politiku, uz saveze koji treba da je ojačaju, a ne zamijene liberalizmom ili ukidanjem nacionalnih granica.
“Pridružite se – ili idemo sami”
Ključna poruka koju je iznio Rubio je da će Amerika voditi upravo ovakvu politiku, i da bi željela da joj se Evropa pridruži, ali ako Evropa to ne želi, Amerika će je provesti sama.
Imajući u vidu da je Evropa potpuno ovisna o američkom bezbjednosnom kišobranu i da nema zamjenu za američku tehnološku superiornost, Evropa će teško moći ignoristati ovu ljubaznu, ali prilično direktnu poruku.
Čini se da će Evropa pokušati naći balans između onoga što mora prihvatiti i onoga što može kreirati sama.
Merc kao okvir mogućeg evropskog odgovora
Iako je Fridrih Merc, njemački kancelar, svoj govor održao dan ranije, čini se da se njegova poruka može primijeniti i kao evropski odgovor na ovu američku ponudu. Merc je rekao da će EU težiti čvršćem međusobnom povezivanju zemalja članica, nastavku klimatske politike, ali uz naglašavanje potrebe industrije i očuvanja životnog standarda i radnih mjesta, ali i pokušajem održavanja u životu liberalnog svjetskog poretka s onim zemljama koje budu željele da ga s Evropom dalje grade. Merc je osudio napad Rusije na Ukrajinu, Rubio ovaj rat gotovo da nije ni spomenuo. Iz odgovora na pitanje da se izjasni o mogućnostima za postizanje mira, koje mu je postavio Volfgang Išinger, direktor Foruma u kratkoj razmjeni nakon govora, može se zaključiti kakav odnos Trampova administracija ima prema ovom ratu – to je sukob između dva bijela, hrišćanska naroda, što je tragedija koju bi trebalo zaustaviti na način da oba naroda budu zadovoljna, a onda njegovati međusobne odnose zasnovane na Trampovoj viziji svijeta.
Proširenje EU i američka preferencija bilateralizma
Zanimljivo je i da je Merc nakon svog govora, na pitanje Jakova Milatovića, predsjednika Crne Gore, prakrično po prvi put direktno i eksplicitno podržao širenje EU na zapadni Balkan, ali je, slično kao i njegov prethodnik Olaf Šolc, indirektno to pitanje povezao s reformom odlučivanja o spoljnoj politici unutar EU. Rubio se, očekivano, nije bavio proširenjem EU, jer Trampova administracija pokazuje preferenciju za bilateralne odnose sa suverenim državama, umjesto oslanjanja na nadnacionalne strukture poput EU.
