BiH jedina u regionu nije povećala vojni budžet

Bosna i Hercegovina jedina je zemlja jugoistočne Evrope koja nije podigla izdvajanja za odbranu. To stoji u opširnoj studiji objavljenoj na stranici Odbora za spoljne poslove Evropskog parlamenta, koja analizira bezbjednosne strategije zemalja u procesu proširenja.

Po procentima najveći skok imali su Kosovo, u studiji navedeno kao nepriznat međunarodni subjekt, zatim Sjeverna Makedonija i Albanija. U apsolutnom iznosu prednjači Srbija, za koju je naglašeno da je povećala ulaganja u gotovo svim segmentima. Kosovo je u protekloj deceniji podiglo ulaganja za 242 odsto, Sjeverna Makedonija za 154, Albanija za 150. Crna Gora je udvostručila izdvajanja, na 115 odsto.

„Kontrasta radi, BiH je svoja ulaganja u odbranu povećala marginalno, za osam odsto tokom dekade, i u odbranu ulaže oko 0,7 odsto bruto domaćeg proizvoda, što je daleko iza njenih susjeda“, navedeno je.

Srbija, prema studiji, apsolutno dominira regionalnom namjenskom industrijom. Kičmu čine državna preduzeća i široka mreža malih i srednjih privatnih firmi specijalizovanih za oklopna vozila, vojne dronove i projektile.

„Srbija je u periodu od 2021. do 2025. godine zauzimala 37. mjesto u svijetu po uvozu glavnih kategorija naoružanja, znatno ispred ostalih zemalja u regionu. U istom periodu Kina je postala glavni dobavljač naoružanja Srbiji, sa udjelom od 61 odsto u ukupnom uvozu glavnih sistema naoružanja. Srbija je postala prvi evropski korisnik nekoliko ključnih kineskih vojnih tehnologija, među kojima su sistem protivvazdušne odbrane FK-3 i balističke rakete vazduh – zemlja CM-400AKG“, navedeno je, uz napomenu da je nakon ruske invazije na Ukrajinu saradnja Srbije s ruskom namjenskom industrijom prestala i da se Srbija od tada preusmjerila na podršku Ukrajini.

Prije deset godina Srbija je u odbranu ulagala milijardu dolara, 2021. više od dvije, a prošle godine više od 2,5 milijardi. Albanija i Gruzija su lani stigle na oko 600 miliona dolara. BiH je prošle godine uložila manje od 200 miliona dolara, što je čak manje nego godinu dana ranije.

Uprkos slabom budžetu, OS BiH i dalje spada među veće vojske u uzorku. Među zemljama u procesu proširenja najveća je Ukrajina, sa oko 700.000 vojnika ili oko 1,8 odsto stanovništva. Druga je Srbija, sa oko 28.000 vojnika, odnosno oko pola procenta populacije. BiH je četvrta u regionu, sa oko 11.000 vojnika, odnosno oko trećinu jednog procenta stanovništva. Studija napominje da to nije veoma impresivan podatak, jer je BiH druga najveća zemlja jugoistočne Evrope poslije Srbije među onima koje nisu u EU i obuhvaćene su analizom.

Kako prenose Nezavisne novine, BiH je u dijelu o ukrajinskoj namjenskoj industriji okarakterisana kao zemlja koja je značajno pomogla Kijevu.

„Između 2021. i 2025. godine Ukrajina je bila najveći svjetski uvoznik glavnih kategorija naoružanja, uključujući sisteme protivvazdušne odbrane, avione i oklopna vozila, sa udjelom od 9,7 odsto u ukupnom svjetskom uvozu naoružanja. Od početka ruske invazije 2022. godine, najmanje 22 države članice EU i tri zemlje obuhvaćene procesom proširenja – BiH, Crna Gora i Sjeverna Makedonija – isporučile su Ukrajini glavne sisteme naoružanja“, navedeno je.

Većina zemalja regiona, za razliku od BiH, sklopila je značajne poslove s inostranim partnerima. Albanija, Crna Gora i Sjeverna Makedonija potpisale su ugovore s velikim EU kompanijama namjenske industrije radi usklađivanja s NATO standardima.

„Tokom protekle dvije godine Sjeverna Makedonija je, na primjer, nabavila višenamjenske helikoptere italijanske kompanije ‘Leonardo’, dok su Albanija i Crna Gora potpisale ugovore sa francuskim kompanijama ‘Thales’ i ‘Kership’ o nabavci sistema za nadzor vazdušnog prostora, odnosno patrolnih brodova za djelovanje na otvorenom moru“, navode oni. Srbija je, uz to, potpisala ugovor s francuskom kompanijom „Dassault“ za kupovinu aviona rafale, kako bi u vojsku uvela i značajnu evropsku komponentu.