Energetska kriza potresa Evropu: Cijena gasa udvostručena, industriji prijete gubici

Evropa se suočava sa sumornom zimom jer poremećaji u snabdijevanju energentima i nagli rast troškova dovode fabrike širom kontinenta na ivicu opstanka, piše „Gardijan“.

Britanska kompanija Bridgnorth Aluminium prethodnih godina uspjela je da prebrodi Bregzit, kovid i uzastopne energetske šokove, ali se sada suočava sa dodatnim pritiskom. Direktor prodaje Adrijan Masgrejv situaciju opisuje kao „brigu za brigom“.

Kako prenosi B92, cijena prirodnog gasa udvostručila se u posljednja dva mjeseca usljed obnovljenih sukoba između SAD i Irana, dostigavši ove sedmice najviši nivo u posljednje tri godine u Velikoj Britaniji i Evropskoj uniji.

Veleprodajna cijena gasa u Velikoj Britaniji porasla je na 205 penija po termu, što je najviši nivo od ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine i rast od 101 odsto u odnosu na 102 penija, koliko je iznosila u junu.

Dodatni problem predstavlja nedostatak uskladištenog gasa. Evropa ulazi u zimu sa najnižim nivoom zaliha u posljednjih deset i više godina, nakon što poremećaji u Ormuskom moreuzu nisu omogućili državama da tokom ljeta dopune rezerve, kada su cijene obično niže.

Kapaciteti evropskih skladišta sada su popunjeni oko 67 odsto, dok sezonski prosjek iznosi gotovo 80 odsto.

Njemačka, koja raspolaže najvećim kapacitetima za skladištenje gasa u Evropi, popunila je skladišta tek do polovine i na putu je da ove godine ne dostigne zvanični cilj od 70 odsto. Očekuje se da ni Holandija neće ostvariti cilj od 80 odsto popunjenosti.

Velika Britanija mogla bi biti posebno izložena problemima jer je među zemljama sa najmanjim kapacitetom za domaće skladištenje gasa. Zbog toga se oslanja na uvoz gasovodima iz Evrope, kao i na isporuke tankerima iz SAD i sa Bliskog istoka.

Prognoza organizacije Item Club predviđa da bi Velika Britanija tokom 2026. godine mogla izgubiti 163.000 radnih mjesta zbog rata, pri čemu bi najviše bili pogođeni industrijski regioni poput južnog Velsa i oblasti Hamber.

Aleksander Julijus, izvršni partner hamburške kompanije Macrometal Handelsgesellschaft, distributera čelika, upozorio je da se evropske kompanije sve teže takmiče sa proizvođačima iz regiona u kojima su troškovi energije znatno niži, a vlade pružaju direktnu ili indirektnu podršku industriji.

Julijus, koji je i predsjednik strukovnog udruženja Eurometal, upozorio je da bi kompanije mogle bankrotirati, a radna mjesta i proizvodnja biti preseljeni u Kinu ili Indiju ukoliko ne budu preduzete mjere za smanjenje troškova energije.

Eurometal je upozorio da bi gubitak radnih mjesta u proizvodnji širom Evrope do kraja godine mogao dostići 300.000, dijelom zbog kineske konkurencije, a dijelom zbog visokih troškova energije.

Posebno je ugrožena hemijska industrija, čije kompanije koriste gas ne samo za pogon postrojenja već i kao sirovinu za proizvodnju, zbog čega ih svaki rast cijena pogađa dvostruko.

Predsjednik italijanskog udruženja hemijske industrije Federkimika Frančesko Bucela naveo je da troškovi energije ostaju jedan od ključnih faktora koji ugrožavaju konkurentnost hemijskih kompanija u Italiji.

Energija sada čini 18 odsto vrijednosti ukupne proizvodnje italijanske hemijske industrije, u odnosu na 14 odsto 2021. godine, a taj udio mogao bi dostići 23 odsto ukoliko cijene gasa i nafte ne padnu.

Cijena nafte ove sedmice dostigla je 107 dolara po barelu, dok se nastavljaju sukobi SAD i Irana.

Prema podacima Udruženja hemijske industrije, obim proizvodnje u Velikoj Britaniji opao je za 60 odsto od 2021. godine, dok je najmanje 25 proizvodnih pogona zatvoreno.