EU priprema novu bezbjednosnu strategiju: Zapadni Balkan ključan
EU sprema novu bezbjednosnu strategiju u kojoj će važno mjesto pripasti zemljama zapadnog Balkana. Brisel ih vidi kao ključne za evropsku bezbjednost.
Iako nema direktne veze između te strategije i nedavno završene vježbe EUFOR-a u BiH, radi se o kompatibilnom pristupu. Misija Althea strateški je dogovor EU i NATO-a o zajedničkoj odgovornosti za bezbjednost kontinenta.
U ključnim evropskim dokumentima poslije početka rata u Ukrajini proširenje se sve manje tretira kao širenje demokratije, a sve više kao bezbjednosna nužnost.
U dokumentu o budućoj evropskoj bezbjednosnoj strategiji, koji je Evropski parlament objavio početkom mjeseca, ukazano je na nagomilane neriješene sporove u regionu.
„Tu uključujemo i teritorijalno-ekspanzionističke politike povezane s ustavnim problemima BiH i zastojem u pregovorima Beograda i Prištine o statusu Kosova. Činjenica da BiH i Srbija ne priznaju Kosovo doprinosi fragmentaciji zajedničkog bezbjednosnog prostora zapadnog Balkana na suprotstavljene blokove“, navodi se, pišu Nezavisne.
Kad je riječ o usklađenosti sa spoljnom i bezbjednosnom politikom EU, jedino su Albanija i Crna Gora, kao članice NATO-a, u potpunosti usklađene još sredinom prošle decenije. Sjeverna Makedonija uskladila je obaveze 2020, kad je riješila pitanje imena s Grčkom.
„BiH, koja ima status partnera NATO-a sa unaprijeđenom saradnjom, u potpunosti je usklađena sa zajedničkom spoljnom i bezbjednosnom politikom EU od 2024. godine. Prepoznajući ozbiljne bezbjednosne posljedice ruske invazije na Ukrajinu, ove četiri zemlje koje teže članstvu u EU su 2023. godine, na sopstvenu inicijativu, pokrenule platformu 100 odsto usklađenosti sa CFSP-om. Kosovo, koje zbog pitanja svog statusa nije pristupilo NATO-u, dobrovoljno se usklađuje.“
Srbija, koja vodi politiku vojne neutralnosti, selektivno se usklađuje i odbija sankcije Rusiji poslije aneksije Krima 2014. i invazije na Ukrajinu 2022, kao i restriktivne mjere EU.
„Ograničena usklađenost Srbije sa CFSP-om, koja je u maju 2026. iznosila 63 odsto, dovela je do zastoja u njenim pristupnim pregovorima i istovremeno pokrenula intenzivnu raspravu o tome da li treba zamrznuti sredstva iz Plana rasta EU, za čije je korištenje usklađenost sa CFSP-om jedan od uslova.“
U međunarodnim vojnim misijama u regionu prednjači Albanija. „Albanija je najveći učesnik i po broju angažovanih pripadnika i po raznovrsnosti misija, a posebno se ističe raspoređivanjem oko 250 naoružanih pripadnika u vojnoj misiji NATO-a KFOR na Kosovu. Srbija je značajan učesnik u vojnim misijama UN i drugim multilateralnim misijama, posebno sa oko 180 pripadnika vojske u UNIFIL-u u Libanu, dok u misijama CSDP-a učestvuje tek marginalno. Slijede Sjeverna Makedonija, Crna Gora i Moldavija, tim redoslijedom. BiH i Kosovo najmanje su aktivni u takvim misijama.“
Na sajtu Ministarstva odbrane Italije navedeno je da je glavni cilj nedavne vježbe EUFOR-a bio testirati brzinu dovlačenja novih snaga u BiH u slučaju krize. Procjena je obuhvatila i transport opreme. Brod San Giorgio italijanske mornarice prevezao je opremu i materijal kopnene vojske morskim putem, kao alternativu vazdušnom prevozu.
