Hormuški moreuz u fokusu, rast cijena već stigao do građana
Energetski stručnjaci i investicione banke upozoravaju na nagli rast cijena nafte usljed eskalacije sukoba na Bliskom istoku, dok su istovremeno na benzinskim pumpama u Sarajevu već zabilježena nova poskupljenja goriva.
Sjedinjene Američke Države i Izrael tokom vikenda napali su Iran, a Teheran je uzvratio udarima na američke vojne baze u regionu. Geopolitičke tenzije pojačale su strah od prekida snabdijevanja energentima, posebno kroz Hormuški moreuz, ključnu tačku za transport nafte i tečnog prirodnog gasa.
Investiciona banka Citigroup u osnovnom scenariju očekuje da će se cijena nafte tipa „brent“ ove sedmice kretati između 80 i 90 dolara po barelu, prenosi Bloomberg. Analitičari procjenjuju da bi sukob mogao biti obustavljen u roku od dvije sedmice ukoliko dođe do promjena u iranskom rukovodstvu ili ako SAD prekinu operacije nakon slabljenja vojnih kapaciteta Irana.
S druge strane, analitičari iz agencije Wood Mackenzie iznose znatno pesimističnije prognoze. Prema njihovim analizama, zatvaranje Hormuškog moreuza ugrozilo bi oko 15 odsto svjetskog snabdijevanja naftom i 20 odsto snabdijevanja tečnim prirodnim gasom, što bi moglo dovesti do rasta cijene iznad 100 dolara po barelu.
Potpredsjednik ove agencije Alan Gelder povukao je paralelu sa početkom sukoba u Ukrajini, kada je strah od gubitka ruskih energenata podigao cijenu nafte na više od 125 dolara po barelu, prenosi portal Oilprajs.
Istovremeno, rast cijena na svjetskom tržištu već se odražava na domaće tržište. Na benzinskim pumpama u Sarajevu jutros su zabilježena nova poskupljenja, a pojedine vrste goriva skuplje su za nekoliko desetina feninga po litru u odnosu na prethodne dane.
Podaci iz aplikacija za praćenje cijena pokazuju da na pojedinim benzinskim stanicama rast u kratkom periodu dostiže i do 50 feninga po litru u odnosu na stanje prije nekoliko dana, što potvrđuje trend naglog poskupljenja.
Referentna cijena sirove nafte Brent posljednjih dana porasla je na oko 70 dolara po barelu, što je najviši nivo od avgusta 2025. godine. Analitičari navode da je glavni razlog geopolitička neizvjesnost i rizik za transport kroz Hormuški moreuz, kojim prolazi značajan dio svjetskih isporuka energenata.
Zbog mogućnosti prekida isporuka ili napada na tankere, proizvođači i trgovci prilagođavaju rute i logistiku, što dodatno utiče na globalne cijene, a posljedično i na cijene goriva u Bosni i Hercegovini. Ukoliko se tenzije nastave, stručnjaci upozoravaju da bi rast cijena mogao potrajati i u narednim sedmicama.
