Kriza u NATO: SAD razmatraju kazne za partnere
Interna e-poruka Pentagona opisuje mogućnosti za Sjedinjene Države da kazne saveznike u NATO za koje smatraju da nisu podržali američke operacije u ratu s Iranom, uključujući suspenziju Španije iz saveza i preispitivanje američkog stava o britanskom zahtjevu za Falklandska ostrva, rekao je američki zvaničnik za “Reuters”.
Mogućnosti politike detaljno su opisane u bilješci u kojoj se izražava frustracija zbog uočenog oklijevanja ili odbijanja nekih saveznika da odobre Sjedinjenim Državama prava pristupa, stacioniranja i preleta, poznata kao ABO, za rat u Iranu, rekao je zvaničnik, koji je govorio pod uslovom anonimnosti kako bi opisao e-mail.
U e-poruci je navedeno da je ABO “samo apsolutna osnova za NATO”, prema zvaničniku, koji je dodao da su opcije kružile na visokim nivoima u Pentagonu.
Jedna opcija u e-poruci predviđa suspenziju “teških” zemalja s važnih ili prestižnih pozicija u NATO-u, rekao je zvaničnik.
Predsjednik Donald Tramp oštro je kritikovao saveznike u NATO-u jer nisu poslali svoje mornarice kako bi pomogli u otvaranju Ormuskog moreuza, koji je bio zatvoren za globalni brodski promet nakon početka rata s Iranom 28. februara.
Takođe je izjavio da razmatra povlačenje iz saveza.
“Ne biste li vi to uradili da ste na mom mjestu?” upitao je Tramp za “Reuters” 1. aprila u intervjuu o tome je li izlazak SAD iz NATO mogućnost.
Ali e-pošta ne sugeriše da će Sjedinjene Države to učiniti, rekao je zvaničnik. Takođe ne predlaže zatvaranje baza u Evropi.
“One must oppose a war initiated without authorisation”
Spain’s Prime Minister Pedro Sanchez addressed the escalating Middle East crisis, saying what he described as “unilateral” US-Israeli attacks on Iran violate international law. He also called for maximum restraint in the… pic.twitter.com/LWW2R5VbLb
— TRT World (@trtworld) March 2, 2026
Zvaničnik je odbio reći uključuju li opcije široko očekivano američko povlačenje nekih snaga iz Evrope.
Na pitanje o e-pošti, sekretar za medije Pentagona Kingsli Vilson odgovorio je: “Kao što je predsjednik Tramp rekao, uprkos svemu što su Sjedinjene Države učinile za naše saveznike u NATO-u, nisu bile tu za nas.”
Dodao je:
“Ministarstvo rata osiguraće da predsjednik ima vjerodostojne opcije kako bi osiguralo da naši saveznici više nisu papirni tigar i da umjesto toga učine svoj dio. Nemamo daljih komentara ni na kakve interne rasprave u tom smislu”, rekao je Vilson.
Trampova administracija vidi evropski “osjećaj prava”
Američko-izraelski rat protiv Irana pokrenuo je ozbiljna pitanja o budućnosti 76-godišnjeg bloka i izazvao neviđenu zabrinutost da SAD možda neće priskočiti u pomoć evropskim saveznicima ako budu napadnuti, kažu analitičari i diplomate.
Britanija, Francuska i drugi kažu da bi pridruživanje američkoj pomorskoj blokadi značilo ulazak u rat, ali da bi bili spremni pomoći u održavanju otvorenog moreuza nakon što se postigne trajno primirje ili završi sukob.
Ali, zvaničnici Trampove administracije naglasili su da NATO ne može biti jednosmjerna ulica.
Izrazili su frustraciju Španijom, gdje je socijalističko vođstvo reklo da neće dopustiti da se njegove baze ili vazdušni prostor koriste za napad na Iran. Sjedinjene Države imaju dvije važne vojne baze u Španiji: Pomorsku bazu Rota i vazdušnu bazu Moron.
Kakav bi uticaj imala suspenzija Španije?
Političke opcije navedene u e-poruci imale bi za cilj poslati snažan signal saveznicima NATO-a s ciljem “smanjivanja osjećaja prava kod Evropljana”, rekao je zvaničnik, sažimajući e-poštu.
U e-pošti se tvrdi da bi mogućnost suspenzije Španije iz saveza imala ograničen učinak na američke vojne operacije, ali značajan simbolični uticaj.
Zvaničnik nije otkrio kako bi Sjedinjene Države mogle nastaviti s suspenzijom Španije iz saveza, a “Reuters” nije mogao odmah utvrditi postoji li mehanizam u NATO-u za to.
“Ne radimo na temelju e-mailova. Radimo na temelju službenih dokumenata i vladinih stajališta, u ovom slučaju Sjedinjenih Država“, rekao je španski premijer Sančez kada su ga pitali o izvještaju uoči sastanka čelnika Evropske unije na južnom Kipru pod grčkom upravom kako bi se raspravljalo o temama uključujući NATO-ovu klauzulu o međusobnoj pomoći.
Falklandska ostrva su pomenuta
Memorandum takođe uključuje mogućnost razmatranja ponovne procjene američke diplomatske podrške dugogodišnjim evropskim “carskim posjedima”, poput Falklandskih ostrva u blizini Argentine.
Na veb stranici Stejt Departmenta navodi se da ostrvima upravlja Ujedinjeno Kraljevstvo, ali da ih i dalje polaže pravo Argentina, čiji je libertarijanski predsjednik Havier Mili Trampov saveznik.
Britanija i Argentina vodile su kratki rat 1982. oko ostrva nakon što je Argentina napravila neuspješan pokušaj da ih preuzme. Oko 650 argentinskih vojnika i 255 britanskih vojnika poginulo je prije nego što se Argentina predala.
Tramp je više puta kritikovao britanskog premijera Kira Starmera, nazivajući ga kukavicom zbog njegove nespremnosti da se pridruži američkom ratu s Iranom, rekavši da “nije Vinston Čerčil” i opisujući britanske nosače aviona kao “igračke”.
Britanija isprva nije odobrila zahtjev SAD-a da dopusti svojim avionima napad na Iran iz dvije britanske baze, ali je kasnije pristala dopustiti odbrambene misije usmjerene na zaštitu stanovnika regije, uključujući britanske građane, usred iranske odmazde.
Obraćajući se novinarima u Pentagonu ranije ovog mjeseca, ministar odbrane Pit Hegset rekao je da je “mnogo toga otkriveno” ratom s Iranom, napominjući da iranske rakete dugog dometa ne mogu pogoditi Sjedinjene Države, ali mogu dohvatiti Evropu.
“Dobijamo pitanja, ili prepreke, ili oklijevanja… Nemate puno saveza ako imate zemlje koje nisu spremne stajati uz vas kada vam zatrebaju”, rekao je Hegset, prenosi “TRT World“.
