Pentagon objavio novu Strategiju nacionalne odbrane
Pentagon je u petak objavio dokument Nacionalne odbrambene strategije, kojim se američki fokus preusmjerava sa Kine na jačanje dominacije u zapadnoj hemisferi, uz poziv evropskim saveznicima da preuzmu znatno veći dio odgovornosti za sopstvenu bezbjednost i regionalnu odbranu.
Riječ je o prvom dokumentu ove vrste objavljenom od 2022. godine, u kojem Pentagon oštro kritikuje saveznike u Evropi i Aziji zbog dugogodišnjeg oslanjanja na prethodne američke administracije koje su, kako se navodi, subvencionisale njihovu odbranu. U strategiji se poziva na „oštru promjenu u pristupu, fokusu i tonu“, te se od partnera traži veći angažman u odvraćanju prijetnji, od Rusije do Sjeverne Koreje.
„Predugo je Vlada SAD zanemarivala, pa čak i odbacivala stavljanje Amerikanaca i njihovih konkretnih interesa na prvo mjesto“, navodi se u dokumentu.
Strategija upozorava da će se saveznici gotovo sigurno suočiti s dodatnim nezadovoljstvom, jer će resor ministra odbrane Pita Hegseta nuditi „vjerodostojne opcije za garantovanje vojnog i komercijalnog pristupa SAD ključnim područjima“, prije svega Grenlandu i Panamskom kanalu.
Nakon nesuglasica na Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu sa kanadskim premijerom Markom Karnijem, dokument istovremeno poziva na saradnju sa Kanadom i drugim susjedima, ali uz jasno upozorenje.
„U dobroj vjeri ćemo se angažovati sa svojim susjedima, od Kanade do partnera u Centralnoj i Južnoj Americi, ali ćemo osigurati da nas poštuju i da urade svoj dio u odbrani naših zajedničkih interesa. Tamo gdje to ne učine, bićemo spremni da preduzmemo fokusiranu i odlučnu akciju koja konkretno unapređuje interese SAD“, navodi se u strategiji.
Posljednja Nacionalna odbrambena strategija iz 2022. godine, objavljena za vrijeme predsjednika Džoa Bajdena, Kinu je definisala kao „glavni izazov“ za Sjedinjene Američke Države.
„Strategija nacionalne bezbjednosti usmjerava Ministarstvo odbrane da održava povoljan odnos vojne moći u indo-pacifičkom regionu. Ne sa ciljem dominacije, ponižavanja ili gušenja Kine. Naprotiv, naš cilj je znatno uži i razumniji – da se osigura da ni Kina, niti bilo ko drugi, ne može dominirati nad nama ili našim saveznicima. To ne zahtijeva promjenu režima niti neku drugu egzistencijalnu borbu. Umjesto toga, moguć je pristojan mir, pod uslovima povoljnim za Amerikance, ali koje Kina takođe može prihvatiti i pod kojima može živjeti“, navodi se u strategiji.
NATO i saveznici
Nova strategija istovremeno traži veću pomoć partnera u američkom susjedstvu, dok ih upozorava da će SAD „aktivno i neustrašivo braniti interese Amerike u cijeloj zapadnoj hemisferi“.
Posebno se naglašava značaj pristupa Panamskom kanalu i Grenlandu. Dokument je objavljen svega nekoliko dana nakon što je Donald Tramp izjavio da je postigao „okvir budućeg sporazuma“ o arktičkoj bezbjednosti sa generalnim sekretarom NATO-a Markom Ruteom, kojim bi SAD dobile „potpun pristup“ Grenlandu, teritoriji NATO-a.
„Rusija će u doglednoj budućnosti ostati trajna prijetnja istočnim članicama NATO-a. Iako se suočava sa nizom demografskih i ekonomskih poteškoća, rat u Ukrajini pokazuje da i dalje raspolaže dubokim rezervama vojne i industrijske moći. Rusija je takođe pokazala da posjeduje nacionalnu odlučnost potrebnu za vođenje dugotrajnog rata u svom neposrednom susjedstvu“, navodi se u dokumentu.
Šire posmatrano, nova Strategija nacionalne odbrane polazi od toga da ruski nuklearni arsenal predstavlja prijetnju, ali da se ona smatra direktnom tek ukoliko ugrozi američku teritoriju.
Zanimljivo je da se u strategiji ne pominje niti se daje bilo kakva garancija Tajvanu, iako su SAD sopstvenim zakonima obavezane da pružaju vojnu podršku toj teritoriji.
„Kako je predsjednik Tramp jasno istakao, naši saveznici i partneri moraju preuzeti svoj pravičan dio tereta zajedničke odbrane. To je ispravno, posebno nakon decenija tokom kojih su Sjedinjene Američke Države subvencionisale njihovu bezbjednost. Istovremeno, to je od ključnog strateškog značaja i za nas i za njih. Zahvaljujući liderstvu predsjednika Trampa, od januara 2025. godine svjedočimo tome da saveznici počinju da preuzimaju veću odgovornost, naročito u Evropi i Južnoj Koreji“, zaključuje se u dokumentu.
