Podrška EU raste, ali i skepsa prema regionalnoj saradnji

Oko 64 odsto građana zapadnog Balkana podržava evropske integracije njihovih zemalja, što je deset odsto više nego protekle godine, pokazao je barometar koji je objavio Regionalni savjet za saradnju, uz podršku EU i njemačke agencije za razvoj GIZ.

Prema podacima koji su navedeni, u prošlogodišnjem barometru podrška evropskim integracijama bila je na istorijski najvišem nivou, a od 2021. godine, kada je iznosila 62 odsto, konstantno je padala.

Prema ovim podacima, moglo bi se zaključiti da je poruka iz EU da je zapadnom Balkanu mjesto u EU doprla do građana regiona, za razliku od perioda prije rata u Ukrajini, kada je podrška pala nakon što je odgođena odluka o napretku Sjeverne Makedonije ka članstvu, uprkos tome što je zemlja promijenila ime da bi pokrenula evropske integracije.

Međutim, loša vijest je da manje građana regiona vjeruje da je regionalna saradnja dobra za njihove ekonomije. Prošle godine u ovo je vjerovalo 82 odsto građana, dok je ove godine taj broj pao na samo 64 odsto. Ovaj podatak mogao bi se objasniti činjenicom da u svijetu ponovo počinje da prevladava protekcionizam, odnosno zatvaranje ekonomija, što je proces koji je pokrenuo Donald Tramp, predsjednik Amerike, koji je mandat počeo uvođenjem tarifa. Čini se da građani regiona počinju da vjeruju da je za njihovu ekonomiju najbolje da zaštiti svoju privredu.

Najveća podrška evropskim integracijama je u Albaniji, i iznosi 86 odsto, dok je podrška na Kosovu 78 odsto. Sljedeća je Sjeverna Makedonija, gdje podrška iznosi 62 odsto, a u BiH podrška je 59 odsto. Nisu navedeni podaci po entitetima, ali prema drugim istraživanjima, podrška u Srpskoj je nešto iznad 50 odsto, dok je u FBiH podrška bliža dvotrećinskoj. Zanimljivo je da je podrška evropskim integracijama u Crnoj Gori, zemlji koja će izvjesno ubrzo postati članica EU, podrška na 59 odsto, odnosno otprilike na nivou BiH. Očekivano, najniža podrška EU je u Srbiji i iznosi samo 42 odsto, što je posebno zabrinjavajući podatak ako se uzmu ogromna infrastrukturna ulaganja koja su finansirana dijelom i sredstvima EU u toj zemlji.

Zanimljivo je i da je tolerancija građana regiona prema nacionalizmu u porastu, pa je, na primjer, prošle godine 47 odsto ispitanih reklo da nacionalizam najviše sprečava regionalnu saradnju, dok to ove godine smatra njih 37 odsto.

Dobra vijest je da je porastao optimizam građana regiona o nadi kada bi se mogli pridružiti EU. Prošle godine je njih petina vjerovala da će se njihova zemlja priključiti EU do 2030, a 23 odsto da će se to desiti do 2035, dok ove godine 26 odsto građana smatra da će se njihova zemlja pridružiti EU do 2030, a 25 odsto do 2035.

Razlog za ovaj podatak bi mogao biti napredak Crne Gore i Albanije, koje su napravile značajan iskorak, a vjeruje se da bi Crna Gora mogla postati članica EU do 2028, ili godinu dana kasnije.

Procenat onih koji vjeruju da se njihova zemlja nikad neće priključiti EU prošle godine je iznosio 18, a sada iznosi 17 odsto, što je razlika na nivou statističke greške.

Kada je riječ o mladima, podrška EU je u porastu, što ima i dobre i malo manje dobre strane. Dobra strana je da mladi shvataju koje prednosti EU pruža mladim ljudima, ali istovremeno to znači da ih više želi da napusti svoju zemlju i odu živjeti u EU, što će posebno doći do izražaja ako bi se desio zastoj u evropskim integracijama. Čak 68 odsto mladih razmišlja da ode da živi i radi u EU, dok je prošle godine o tome razmišljalo njih 61 odsto.

Prošle godine samo 46 odsto građana regiona nije bilo zadovoljno prilikama koje imaju u svojoj zemlji, a ove godine šest od deset građana zagađeni vazduh vide kao najveći ekološki problem s kojim se suočavaju.

Kada je riječ o institucijama s najvećim povjerenjem građana, to su i dalje vjerske organizacije, kojima vjeruje 69 odsto građana regiona, a zatim dolaze oružane snage, kojima vjeruje 62 odsto građana.

Pravosudnim institucijama vjeruje samo 42 odsto građana, a policiji 56 odsto građana regiona. Tradicionalnim medijima vjeruje 45 odsto građana, dok ih 60 odsto smatra da ne treba uvijek vjerovati informacijama sa društvenih mreža.