Polovina noćenja u privatnom smještaju neprijavljena
Ako ste makar jednom prenoćili u stanu koji se izdaje „na dan“, velika je vjerovatnoća da taj boravak nikada nije evidentiran u zvaničnim turističkim podacima. Dok institucije objavljuju rekorde u broju dolazaka i noćenja, značajan dio turističkog prometa u Republici Srpskoj odvija se mimo sistema prijave i kontrole.
Prema informacijama Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge, u Republici Srpskoj registrovana su 3.144 objekta za kratkoročni najam, od čega se 545 nalazi u Banjaluci. To su kapaciteti koji se zvanično vode u evidencijama i ulaze u statistiku.
Ipak, stanje na terenu pokazuje drugačiju sliku. Na osnovu oglasa na globalnim platformama, društvenim mrežama i lokalnim kanalima oglašavanja, procjenjuje se da se samo u Banjaluci istovremeno iznajmljuje između 700 i 1.000 stanova. To ukazuje da veliki broj izdavalaca posluje bez registracije.
Rukovodilac Sektora za promociju u Turističkoj organizaciji Republike Srpske Marko Radić kaže da se manjkavosti jasno vide i kroz zvanične brojke. „Ako pogledamo statistiku za 2025. godinu, gotovo da nemamo evidentiran promet u privatnom smještaju. U zemljama okruženja taj segment učestvuje sa 50 do 60 odsto u ukupnim noćenjima, što govori koliko je kod nas turizam van evidencije“, navodi Radić.
On ističe da zbog toga i ukupni rezultati djeluju slabije nego što realno jesu. „Može se reći da bi postojeće brojke trebalo uvećati za oko 50 odsto, jer toliki dio otpada na privatni smještaj koji se ne prijavljuje“, dodaje Radić.
Prema njegovim riječima, problem se ne odnosi samo na apartmane i stanove. Zvanična popunjenost hotela iznosi oko 20 odsto, dok je za održivo poslovanje potrebno najmanje 35 do 40 procenata, što otvara sumnju da ni svi hotelski podaci nisu obuhvaćeni prijavama.
„Kada se sve uzme u obzir, realna procjena je da je prošle godine ostvareno više od dva miliona noćenja“, kaže Radić, iako službena statistika bilježi nešto više od 1,2 miliona.
Neprijavljeni gosti znače i manji prihod od boravišne takse, iz koje se finansiraju promocija i razvoj turističkih destinacija. Iako novac koji turisti troše ostaje u lokalnoj ekonomiji, bez preciznih podataka teško je planirati razvoj sektora i sagledati stvarni obim turizma.
Od početka godine formalno je uspostavljen centralni informacioni sistem za prijavu smještaja i gostiju, ali njegova puna primjena tek se očekuje. U turističkom sektoru smatraju da ključni izazov nisu propisi, već njihovo sprovođenje u praksi.
Zakon o ugostiteljstvu Republike Srpske predviđa kazne za fizička lica koja izdaju smještaj bez registracije, ugovora i evidencije gostiju u rasponu od 300 do 2.000 KM. Za neprijavljivanje gostiju i boravišne takse u centralni sistem kazne mogu dostići i 5.000 KM, uz mogućnost privremene zabrane rada do šest mjeseci u slučaju ponovljenih prekršaja.
Ipak, predstavnici sektora upozoravaju da se sankcije rijetko izriču, zbog čega razlika između zakonskih rješenja i stvarnog stanja ostaje velika. Tako Republika Srpska, uprkos rastu interesovanja turista, i dalje nema potpunu sliku o tome koliki je njen stvarni turistički promet.
