Putinov dugogodišnji zahtjev stiže na pregovarački sto, Evropa izražava zabrinutost

Američka administracija pristala je da u okviru pregovora o okončanju rata u Ukrajini otvori pitanje šire evropske bezbjednosne arhitekture, što predstavlja jedan od dugogodišnjih zahtjeva Moskve, piše „Vašington post“.

Uoči početka novih mirovnih pregovora između Rusije, Ukrajine i SAD u Abu Dabiju, Vašington je pokazao spremnost da razgovara o bezbjednosnom poretku u Evropi, iako evropski zvaničnici upozoravaju da bi takav pristup mogao ići u korist Kremlja.

Ruski predsjednik Vladimir Putin od početka invazije na Ukrajinu 2022. godine insistira na tome da je širenje NATO-a na istok ugrozilo ruske interese. Moskva je i ranije zahtijevala promjene u bezbjednosnim odnosima između Rusije i Zapada, uključujući povlačenje NATO snaga na položaje iz 1997. godine.

Američki pregovarači Stiv Vitkof i Džared Kušner mogli bi pitanje evropske bezbjednosti uključiti u razgovore, što je izazvalo zabrinutost među evropskim zvaničnicima. Kako prenosi B92, pozivajući se na pisanje „Vašington posta“, evropske vlade strahuju da bi SAD i Rusija mogle razgovarati o njihovoj bezbjednosti bez odgovarajućeg učešća evropskih država.

Šefica evropske diplomatije Kaja Kalas poručila je da evropska bezbjednosna arhitektura već postoji, ali da je problem u tome što Rusija kontinuirano krši sporazume na kojima je zasnovana.

Sličan stav iznio je i francuski ministar spoljnih poslova Žan-Noel Baro, potvrđujući da evropske zemlje traže učešće svojih predstavnika u razgovorima u Abu Dabiju.

Bivši pomoćnik američkog državnog sekretara za Evropu Danijel Frid kritikovao je izbor pregovarača i upozorio da Vitkof i Kušner nemaju dovoljno iskustva za tako složena pitanja.

„Strašno je što Kušner i Vitkof ne znaju sa čime imaju posla. Predsjednik može da imenuje prijatelja za specijalnog izaslanika, ali mora da sluša stručnjake“, rekao je Frid, dodajući da je upravo razgovor o poslijeratnoj evropskoj bezbjednosnoj arhitekturi ono što Kremlj želi.

Dodatnu zabrinutost izaziva mogućnost da bi Rusija mogla iskoristiti nedostatak iskustva američkih pregovarača, posebno imajući u vidu da Vašington već razmatra mogućnost poslovnih dogovora sa Moskvom, iako prekid vatre još nije na vidiku.

Američki predsjednik Donald Tramp izjavio je u intervjuu za emisiju „60 minuta“ na CBS-u da vjeruje kako su strane veoma blizu postizanja dogovora, uz ocjenu da bi Ukrajina nakon rata mogla završiti u „malo drugačijem obliku“.

Kušner je ranije predstavio okvir budućeg bezbjednosnog sporazuma koji bi uključivao redovne razgovore o bezbjednosti, komunikacione kanale u kriznim situacijama, veću transparentnost vojnih aktivnosti i mjere za smanjenje rizika od eskalacije.

Ipak, bivši američki i evropski zvaničnici podsjećaju da su slični sporazumi već postojali, ali da ih je Moskva narušila svojim postupcima prema susjednim državama, uključujući Gruziju i Ukrajinu.

Pokretanje pitanja evropske bezbjednosti u okviru pregovora o Ukrajini upravo je ono što Rusija godinama zagovara, a kritičari američkog pristupa upozoravaju da bi Moskva time mogla dobiti priliku da ponovo otvori pitanja koja je ranije postavljala prema NATO-u i evropskim državama.