Rute: NATO u najopasnijem okruženju u generaciji, Evropa mora jačati odbranu
Generalni sekretar NATO-a Mark Rute upozorio je da se Savez suočava s najopasnijim i najsloženijim bezbjednosnim okruženjem u jednoj generaciji. Tokom posjete Velikoj Britaniji poručio je da NATO-u treba više Ujedinjenog Kraljevstva i više Evrope.
U Dičli Parku u Oksfordširu posebno je istakao da britanske oružane snage moraju i dalje osiguravati vojnu snagu koja je NATO-u potrebna. Poziv stiže dok članice raspravljaju o većim izdvajanjima za odbranu. Na samitu u Hagu 2025. dogovoreno je povećanje ulaganja, nakon zahtjeva američkog predsjednika Donalda Trampa da Evropa preuzme veći dio odgovornosti. Cilj je da članice do 2035. izdvajaju 3,5 posto BDP-a za osnovne odbrambene potrebe.
Velika Britanija planira rast na 2,7 posto BDP-a do kraja naredne decenije. Kratkoročni pritisci već su doveli do odluke da vojska do kraja godine obustavi dio obuke koja nije ocijenjena kao neophodna.
Rute je o britanskim obavezama razgovarao s premijerom Endijem Bernhamom na njihovom prvom bilateralnom sastanku. Bernham je potom poručio da posvećenost NATO-u nije promijenjena. „Nikada nije bilo promjene u nepokolebljivoj posvećenosti Ujedinjenog Kraljevstva NATO-u i našim obavezama prema Savezu.“
Mnoge evropske zemlje godinama su, rekao je Rute, podrazumijevale da će SAD uvijek osiguravati najveći dio vojne snage i plaćati račun. Taj pristup se promijenio povratkom Trampa u Bijelu kuću.
„NATO se suočava s najopasnijim i najsloženijim bezbjednosnim okruženjem u jednoj generaciji“, kazao je, navodeći ratove u Evropi i na Bliskom istoku. Kao ključne izazove izdvojio je Rusiju i rat protiv Ukrajine, terorizam, Iran i tektonske promjene u globalnom nadmetanju. Ako Evropa ne poveća ulaganja, kolektivna odbrana izgubila bi kredibilitet.
Britanija, po njegovim riječima, ima centralnu ulogu u izgradnji jače Evrope unutar jačeg NATO-a. Ulaže milijarde u modernizaciju nuklearnog odvraćanja Trident i postepeno obnavlja konvencionalne snage. Ipak, britanska izdvajanja, dugo druga najveća u NATO-u, sada su iza Njemačke. Po sadašnjim planovima njemački vojni budžet do 2029. trebalo bi da bude približno dvostruko veći od britanskog.
Rute je rekao da Britanija predvodi odgovor na rusku kampanju provokacija i sabotaža širom Evrope i pohvalio podršku Ukrajini. London za vojnu pomoć Kijevu izdvaja oko tri milijarde funti godišnje.
Kanada je u međuvremenu formalno zatražila pridruživanje Zajedničkim ekspedicijskim snagama (JEF), koaliciji koju predvodi Velika Britanija. Otava želi užu vojnu saradnju s evropskim partnerima i širi spektar odbrambenih odnosa. JEF okuplja deset članica NATO-a sa sjevera Evrope: Dansku, Estoniju, Finsku, Island, Letoniju, Litvaniju, Holandiju, Norvešku, Švedsku i Veliku Britaniju. Format je namijenjen brzom reagovanju u krizama.
Kanada je već u NATO-u, a zahtjev za JEF dolazi dok se unutar Saveza zaoštrava rasprava o evropskoj bezbjednosti i podjeli tereta između Evrope i SAD-a, prenosi Klix.
