SAD pokrenule reviziju vojnog prisustva u Evropi
Sjedinjene Države pokrenule su reviziju svog vojnog prisustva u Evropi, što je potez koji slijedi nakon ponovljenih kritika predsjednika Donalda Trampa na račun evropskih saveznika u NATO-u. Odluka je objavljena u ponedjeljak, mjesec dana nakon što je američki ministar odbrane Pit Hegset najavio takav korak zbog, kako navodi Trampova administracija, nezadovoljavajuće reakcije evropskih partnera na rat u Iranu, piše Juronjuz.
Cilj je prebaciti odgovornost na Evropu
Podsekretar američkog Ministarstva odbrane Elbridž Kolbi napisao je na platformi Iks (X) da je svrha revizije da se osigura da Evropa unutar NATO-a brzo i nepovratno preuzme glavnu odgovornost za sopstvenu konvencionalnu odbranu. Kolbi je dodao da će ishod ubrzati transformaciju NATO-a u „snažniji, pravedniji i održiviji savez“.
Sličnu poruku ministar odbrane Pit Hegset prenio je kolegama iz NATO-a na sastanku u Briselu u junu.
„Ovo će biti stvarna revizija. Njen cilj je da osigura da Evropa preuzme vođstvo i glavnu odgovornost za sopstvenu odbranu“, rekao je Hegset.
Pritom je napomenuo da je riječ o „reviziji koju neke zemlje neće proći, dok će je druge položiti sa odličnim uspjehom“.
Kritike zbog Irana i izdvajanja za odbranu
Hegset je u svom govoru u sjedištu NATO-a u Briselu ponovio Trampove kritike i oštro prozvao evropske saveznike zbog njihove reakcije, odnosno nedostatka reakcije, na zajednički američko-izraelski rat u Iranu.
Vašingtonu je sporno i to što su neke evropske zemlje odbile da američkim snagama odobre korišćenje baza za pokretanje napada. Ministar odbrane SAD takođe je zaprijetio smanjenjem finansijskog doprinosa Vašingtona NATO-u ukoliko saveznici ne ispune dogovorene ciljeve o izdvajanjima za odbranu.
Evropske reakcije
Iako se potez Vašingtona očekivao, on predstavlja izazov za evropske saveznike koji se prilagođavaju sve nepredvidljivijem partneru. Njemački kancelar Fridrih Merc (Friedrich Merz) prošlog mjeseca izjavio je da su saveznici svjesni da Vašington planira da u jednom trenutku povuče trupe iz Evrope. Istakao je da evropski blok mora biti sposoban da se sam pobrine za sopstvenu bezbjednost.
Zbog rastuće nesigurnosti u američke odbrambene obaveze, evropski saveznici i Kanada posljednjih mjeseci ubrzali su jačanje sopstvenih vojnih kapaciteta.
Poziv na „evropeizaciju“ Saveza
Uoči godišnjeg samita NATO-a u Ankari početkom ovog mjeseca, predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen (Ursula von der Leyen) i generalni sekretar NATO-a Mark Rute (Mark Rutte) rekli su da Savez mora postati „evropskiji“. Cilj je da se smanji dugogodišnje oslanjanje na američku bezbjednosnu zaštitu.
„Ne možemo nastaviti kao do sada i previše se oslanjati na Sjedinjene Države. Potrebna nam je mnogo jača Evropa unutar jačeg NATO-a“, rekao je Rute.
On je takođe pozdravio, kako je rekao, jedinstvenu transformaciju koja proizlazi iz tješnje saradnje EU i NATO-a.
