Sin ubijenog ajatolaha preuzima vlast dok rat na Bliskom istoku eskalira

Nakon višednevnih spekulacija i čekanja na zvaničnu potvrdu, iranski državni mediji objavili su da je novi vrhovni vođa Irana Mojtaba Khamenei (56), sin ubijenog ajatolaha Alija Khameneija.

Informaciju je potvrdio i član Iranske skupštine stručnjaka, tijela koje bira vrhovnog vođu, poručivši da će se „Khameneijevo ime kao iranskog vođe nastaviti“. Odluka je bila pod posebnom pažnjom svjetske javnosti, s obzirom na to da je riječ o najvažnijoj političkoj funkciji u Iranu, koja ima presudan uticaj na unutrašnju politiku, spoljnu politiku i vođenje rata.

Mojtaba Khamenei na čelo Irana dolazi u trenutku intenzivnog sukoba nakon izraelsko-američkih napada na iransku teritoriju. Njegov otac Ali Khamenei ubijen je 28. februara u zračnom napadu na Teheran, prvog dana rata koji se tokom protekle sedmice proširio regionom.

Tokom napada na kompleks u Teheranu Mojtaba Khamenei izgubio je majku, suprugu i jednu od sestara. U nedjelju su SAD i Izrael izveli nove vazdušne udare na stratešku infrastrukturu u Teheranu i okolini, uključujući skladišta nafte i rafinerije, dok su izraelske snage proširile operacije i van teritorije Irana.

Iako se nikada nije kandidovao na izborima niti obavljao javnu političku funkciju, Mojtaba Khamenei je godinama važio za jednu od najuticajnijih figura u najužem krugu svog oca. Njegov uticaj prvenstveno se veže za bliske veze sa Korpusom islamske revolucionarne garde (IRGC), najmoćnijom vojnom organizacijom u zemlji, kao i sa dobrovoljačkom paravojnom formacijom Basij.

U iranskoj politici poznat je po povučenosti iz javnog života, ali i po značajnom uticaju iza kulisa. Njegovo ime se često dovodilo u vezu sa sigurnosnim aparatom i represivnim mjerama tokom protesta 2009. godine, kao i tokom nedavnih nemira početkom ove godine.

Bivši direktor CIA-e Dejvid Petreus ocijenio je da imenovanje Mojtabe Khameneija ne predstavlja dobru vijest za one koji su očekivali promjene u iranskoj politici.

„Pretpostavljamo da će biti nastavak onoga što je bio njegov otac, a on je bio vrlo tvrdokorni ideološki klerik“, rekao je Petreus za CNN.

On je dodao da su se mnogi nadali pragmatičnijem vođi koji bi mogao pokazati veću spremnost na kompromis sa Sjedinjenim Američkim Državama, uključujući moguće odustajanje od nuklearnog i raketnog programa.

„To se trenutno ne čini slučajem, osim ako se ne pokaže drugačijim kada zaista preuzme vlast“, rekao je Petreus.

Skupština stručnjaka je samo jednom ranije birala novog vrhovnog vođu od osnivanja Islamske Republike 1979. godine, kada je Ali Khamenei preuzeo funkciju nakon smrti ajatolaha Ruholaha Homeinija.