Stroža pravila za državljanstvo po rođenju
Američki predsjednik Donald Tramp ponovo pokušava da ograniči pravo na državljanstvo po rođenju u Sjedinjenim Američkim Državama (SAD), svega nekoliko sedmica nakon što je Vrhovni sud odbacio njegov prethodni pokušaj ukidanja tog prava.
Tramp je juče potpisao dvije izvršne uredbe, među kojima je i ona kojom se proširuju postojeće definicije osoba koje nisu državljani, a čija djeca ne bi imala pravo na državljanstvo po rođenju.
Drugom izvršnom uredbom zabranjuje se takozvani porođajni turizam, odnosno praksa da trudnice dolaze u SAD kako bi se porodile i tako njihovoj djeci omogućile sticanje američkog državljanstva.
– Ovo je trebalo da bude urađeno prije mnogo godina, ali se time bavimo sada – rekao je Tramp, kritikujući odluku Vrhovnog suda kojom je zaustavljen njegov prethodni pokušaj ukidanja više od 150 godina stare politike.
Nova uredba predviđa da automatsko državljanstvo neće biti dodijeljeno bebama rođenim u SAD od dva roditelja koji nisu američki državljani ukoliko je jedan od roditelja član strane terorističke organizacije, službenik strane vlade, lice koje je pokušalo da stekne državljanstvo prevarom ili živi na teritorijama SAD gdje državljanstvo nije regulisano saveznim zakonom.
Državljanstvo po rođenju za osobe rođene na američkim teritorijama, poput Portorika, uređeno je saveznim zakonom.
Tramp i članovi njegove administracije više puta su kritikovali takozvani „turizam porođaja“, tvrdeći da pojedini državljani Rusije i Kine zloupotrebljavaju pravo na državljanstvo po rođenju kako bi se infiltrirali u Sjedinjene Američke Države.
Govoreći iz Ovalnog kabineta prilikom potpisivanja izvršnih naredbi, Tramp je rekao da se u SAD svake godine na ovaj način rodi na stotine hiljada beba.
Institut za migracionu politiku, nestranačka istraživačka organizacija, saopštio je da se, prema najobuhvatnijim procjenama zasnovanim na podacima popisa stanovništva, u SAD svake godine rodi između 22.000 i 26.000 djece zahvaljujući porođajnom turizmu. Prema podacima koje navodi institut, tokom 2024. godine zabilježeno je 9.600 porođaja kod majki sa stranim adresama.
– Ljudi dolaze ovdje predstavljajući se kao turisti ili posjetioci, ali je njihov stvarni cilj da dobiju dijete koje će automatski postati američki državljanin, nakon čega napuštaju zemlju i koriste pogodnosti koje iz toga proizlaze – rekao je Stiven Miler, savjetnik za unutrašnju bezbjednost i zamjenik šefa kabineta Bijele kuće za politiku.
Miler tvrdi da predsjednik ima zakonsko ovlašćenje da zabrani porođajni turizam, pozivajući se na odredbe Zakona o imigraciji i državljanstvu koje predsjedniku daju pravo da propisuje izuzetke i ograničenja u vezi sa ulaskom stranih državljana u zemlju.
Jednog od prvih dana svog novog predsjedničkog mandata 2025. godine, Tramp je potpisao izvršnu uredbu kojom je pokušao da ukine pravo na državljanstvo po rođenju, koje garantuje 14. amandman Ustava SAD.
Nakon pravne bitke, slučaj je dospio pred Vrhovni sud, koji je u junu presudio da Trampova politika iz 2025. godine nije u skladu sa Ustavom, zbog čega pravo na državljanstvo po rođenju ostaje na snazi.
