Ujedinjena Srpska: „Pametna Srpska 2026–2030“ donosi konkretne mjere u svim ključnim oblastima društva
Na 11. skupštini Ujedinjene Srpske, održanoj u Banjoj Luci, jednoglasno je usvojen programski dokument pod nazivom „Pametna Srpska 2026–2030“ – najdetaljniji i najsveobuhvatniji stranački program u istoriji ove partije. Dokument, koji obuhvata jedanaest ključnih oblasti društvenog i ekonomskog života, jasno pokazuje da Ujedinjena Srpska ulazi u novu fazu svog razvoja: od partije koja je izgradila prepoznatljiv nacionalni profil ka partiji koja nudi konkretne, razrađene i primjenjive odgovore na najvažnija pitanja pred kojima se nalazi Republika Srpska.
Riječ je o prvom ovakvom programu u političkoj istoriji Srpske – dokumentu koji ne ostaje na deklarativnom nivou, već za svako poglavlje nudi jasne mjere, mehanizme finansiranja i rokove sprovođenja.
Demografija i porodica: Srpska koja čuva svoju budućnost
Ujedinjena Srpska polazi od stava da je demografska obnova strateški prioritet broj jedan. Program predviđa finansijsku podršku za svako novorođeno dijete, subvencije za kupovinu stambene jedinice za mlade bračne parove, besplatne udžbenike i sportske aktivnosti za najmlađe, kao i subvencionisanje vrtića. Posebna pažnja posvećena je ženama koje planiraju trudnoću, kroz unapređenje dostupnosti i kvaliteta zdravstvene zaštite.
Istovremeno, program predviđa analizu svih radnih mjesta u javnom sektoru i reorganizaciju rukovođenja, s ciljem da na čelu institucija budu sposobni, a ne podobni. Politika plata biće zasnovana na ravnopravnom i proporcionalnom povećanju zarada za sve zaposlene, a vraćanje toplog obroka ostaje konkretna obaveza stranke.
Zdravstvo: Prevencija kao osnova sistema
Ujedinjena Srpska stavlja prevenciju u središte zdravstvene politike. Program predviđa obavezno testiranje rizičnih grupa na maligne bolesti u ranoj fazi, sprovođenje inicijative predsjednika Narodne skupštine dr Nenada Stevandića o testiranju maloljetnika na narkotike uz saglasnost roditelja, te uvođenje individualne profesionalne orijentacije za učenike završnih razreda.
Zdravstveni radnici posjećivali bi škole i promovisali medicinska zanimanja, dok bi plaćena ferijalna praksa u zdravstvenim ustanovama bila osmišljena kao mehanizam koji mlade usmjerava prema struci. Program posebno prepoznaje djecu sa razvojnim poremećajima i zalaže se za organizovanje posebnih manifestacija radi njihove socijalizacije i pružanja podrške roditeljima.
Poljoprivreda i hrana: Mlado gazdinstvo – jaka Republika
Ovo je jedno od najrazrađenijih poglavlja programa, koje nudi konkretne projekte sa jasno definisanim iznosima i mehanizmima sprovođenja. Oslobađanje od PDV-a pri kupovini poljoprivredne mehanizacije za registrovana gazdinstva predstavlja polaznu mjeru.
Posebno se izdvaja program „Kuća, zemlja, posao“, namijenjen za hiljadu mladih porodica na selu, koji podrazumijeva zakup ili dodjelu od pet do deset hektara državnog zemljišta, grant od 40.000 do 60.000 KM za pokretanje proizvodnje i besplatnu mehanizaciju kroz zajedničke mašinske centre, uz siguran otkup proizvoda tokom prve tri godine.
Program „Hiljadu mladih gazdinstava“ nudi bespovratna sredstva do 50.000 KM, kreditnu liniju sa nultom kamatom i mentorstvo agronoma i ekonomista, uz poseban bonus od 10.000 KM za mlade žene nosioce gazdinstva.
Projekat „Domaće, iz našeg sjemena“ podstiče upotrebu autohtonih sorti voća i povrća i besplatnu sertifikaciju organske proizvodnje. Kruna ovog poglavlja jeste koncept „Jedna regija – jedan proizvod“, prema kojem svaka regija razvija prepoznatljiv brend – Hercegovina bijeli luk i vino, Potkozarje šljivu i rakiju, Romanija sir i meso, Lijevče povrće – uz podršku države za zaštitu geografskog porijekla i nastup na sajmovima.
Borački i penzionerski standard: Dug koji se mora ispuniti
Ujedinjena Srpska jasno ističe obavezu prema onima koji su izgradili i odbranili Republiku Srpsku. Za borce, program predviđa stabilan i dostojanstven borački dodatak, prioritetni zdravstveni protokol za ratne vojne invalide, institucionalnu podršku liječenju posttraumatskog stresnog poremećaja, kao i ukidanje izvršnih postupaka banaka nad naknadama po osnovu jemstava, jer se radi o stečenom pravu, a ne o radnom odnosu.
Za penzionere, program donosi konkretan paket mjera: postepeno povećanje najnižih penzija, jednokratnu novčanu pomoć za najsiromašnije, program socijalnog stanovanja za starija lica, uvođenje penzionerske kartice sa popustima na osnovne životne namirnice, poseban dodatni mjesečni iznos za penzionere starije od 75 godina i uvođenje ombudsmana za starija lica.
Bezbjednost: Mir kao temelj svega
Republika Srpska je, kako se navodi u programu, posvećena miru i ne želi da se svrstava ni na jednu stranu u regionalnim i širim međunarodnim okvirima. Program insistira na jačanju organa civilne zaštite i srodnih službi za spasavanje, radi odgovora na prirodne katastrofe poput požara, poplava i zemljotresa.
Ujedinjena Srpska posebno upozorava na opasnost međustranačke podijeljenosti u Srpskoj, koja je, prema ocjeni stranke, dostigla nivo koji ozbiljno ugrožava funkcionisanje institucija. Partija se pozicionira kao politički akter koji traži viši nivo međusobnog uvažavanja među svim političkim subjektima, ne kao formalnu gestu, već kao osnov ozbiljnog političkog djelovanja.
Privreda: Srpska koja privlači investicije i štiti domaće
Ekonomski program Ujedinjene Srpske zasnovan je na prepoznatoj komparativnoj prednosti Republike Srpske – nižim poreskim stopama u odnosu na zapadne zemlje – i na konkretnim mehanizmima za privlačenje stranih direktnih investicija, uključujući i takozvani domino efekat investitora koji su već prisutni na tržištu Srbije.
Subvencionisanje trgovačkih marži osmišljeno je kao alat za bolji plasman domaćih proizvoda i snižavanje cijena u maloprodaji. Program predviđa smanjenje cijena osnovnih životnih namirnica i lijekova, formiranje robnih rezervi i rasterećenje malih preduzetnika od lokalnih taksi i parafiskalnih nameta.
Na tržištu rada, uvođenjem jasnih kriterijuma za zapošljavanje stranih radnika, uključujući obavezno poznavanje srpskog jezika, štiti se domaća radna snaga.
Energija: Srpska kao regionalni lider zelene energetike
Energetsko poglavlje programa „Pametna Srpska“ jedno je od najambicioznijih i najdetaljnije razrađenih u čitavom dokumentu. Polazi se od neupitnih energetskih prednosti Srpske – obnovljivog vodnog potencijala, rezervi uglja, kao i solarnih i vjetrovitih područja – a razvoj se predlaže kroz šest jasno definisanih pravaca.
Program predviđa modernizaciju postojećih hidroelektrana radi smanjenja gubitaka i povećanja efikasnosti turbina, te izgradnju akumulacionih i reverzibilnih elektrana, uz jasno ograničenje nekontrolisane gradnje malih hidroelektrana koje uništavaju rijeke.
Poseban fokus stavljen je na razvoj solarne energije u Hercegovini i južnim dijelovima Srpske, uz mogućnost da svako domaćinstvo postane proizvođač i prodavac viška električne energije. Planski razvoj vjetroelektrana predviđen je na lokacijama udaljenim od naselja, uz zaštitu prirode i uključivanje domaćih firmi.
Energetska efikasnost tretira se kao „nova elektrana“, pa program predviđa obnovu fasada i izolaciju javnih objekata, podršku građanima za zamjenu stolarije i digitalizaciju elektrodistributivne mreže.
Predviđena je i postepena tranzicija termoelektrana kroz modernizaciju i programe prekvalifikacije radnika, uz zaštitu zaposlenih, kao i razvoj domaće industrije koja bi projektovala elektrane, održavala mreže i razvijala softver za energetiku, kako energetika ne bi samo izvozila struju, već pokretala domaću privredu.
Politički sistem: Institucije koje funkcionišu po zakonu
Program predlaže uvođenje skupštinskog sistema na lokalnom nivou, prema kojem bi skupština lokalne zajednice birala načelnika ili gradonačelnika, dok bi građani i dalje neposredno birali odbornike.
Ključna novina jeste prijedlog da se Ustavom ili zakonom precizno uredi funkcija vršioca dužnosti predsjednika Republike, čime bi se uklonile pravne nejasnoće koje danas ostavljaju prostor za političko-pravne pritiske na institucije.
Program predlaže i donošenje posebnog zakona o Narodnoj skupštini Republike Srpske, kojim bi zakonodavna institucija uredila sopstveno funkcionisanje, umjesto isključivog oslanjanja na poslovnike. Riječ je o konceptu zaokruživanja pravnog okvira koji bi institucije Srpske učinio otpornijim i stabilnijim.
Saobraćaj: Sigurnost kao sistem, a ne slučaj
Saobraćajno poglavlje donosi niz inovativnih i praktičnih prijedloga. Predviđeno je uvođenje posebnog nastavnog predmeta o saobraćaju u osnovnim i srednjim školama.
Program predlaže i uspostavljanje državnog fonda za plate radnika stanica tehničkog pregleda, finansiranog dijelom prihoda od tehničkih pregleda, čime bi plate prestale da zavise od broja obavljenih pregleda i tako bi bio uklonjen pritisak za prolazak neispravnih vozila.
Predviđeno je i vezivanje broja stanica tehničkog pregleda za broj registrovanih vozila, produženje registracije vozila direktno na stanicama, pojačana kamera-kontrola i fizičko prisustvo saobraćajne policije, kao i zakonsko definisanje minimalnih cijena obuke u auto-školama.
Neutralna spoljna politika: Srpska koja razgovara sa cijelim svijetom
U dijelu spoljne politike, Ujedinjena Srpska polazi od realnosti sve izraženijeg multipolarnog međunarodnog poretka, koji su dodatno ubrzale ukrajinska i iranska kriza.
Program jasno navodi da Republika Srpska treba da prati spoljnu politiku Republike Srbije, ali i da aktivno sarađuje sa ključnim globalnim akterima – Sjedinjenim Američkim Državama, Ruskom Federacijom i Narodnom Republikom Kinom, kao i sa evropskim državama koje poštuju prava srpskog naroda.
Posebno je naglašen razvoj parlamentarne diplomatije, za koju se konstatuje da ju je predsjednik Narodne skupštine dr Nenad Stevandić podigao na do sada najviši nivo, pozicionirajući Narodnu skupštinu kao relevantnog sagovornika u parlamentima regiona i svijeta, kao i u svjetskim centrima moći.
S obzirom na to da Republika Srpska ne može da se osloni na složen i često neusaglašen sistem spoljne politike BiH, ovaj vid diplomatije ima poseban strateški značaj.
Identitetska politika: Srpska koja pamti i koja gradi
Posljednje, ali nimalo manje važno poglavlje programa objedinjuje obrazovanje, kulturu, jezik i kolektivno pamćenje u jedinstvenu identitetsku strategiju.
Program predviđa formiranje lokalnih fondova za podršku talentovanim učenicima i studentima, centre za razvoj talenata u svakoj opštini sa besplatnim pristupom mentorima i savremenim sredstvima, kao i subvencionisanje prvog zaposlenja mladih stručnjaka u matičnim zajednicama.
Za starije sugrađane predviđeno je otvaranje klubova u mjesnim zajednicama, radionice međugeneracijskog prenosa znanja i zdravstveno-savjetodavni dani.
Zaštita srpskog jezika i lingvistički suverenitet predviđeni su kroz tri faze – od zakona o jezičkoj disciplini u javnoj upravi i obavezne lekture televizijskog programa, do uklanjanja stranih administrativnih odrednica i zvaničnog obavještavanja globalnih kartografskih servisa o promjenama naziva.
Ulaganja u obrazovanje, reforma nastavnih planova prema praktičnim znanjima i kritičkom mišljenju, povećanje izdvajanja za naučnoistraživački rad i kultura sjećanja zasnovana na istini i dostojanstvu zaokružuju viziju stranke o Republici Srpskoj koja zna odakle dolazi i kuda ide.
Usvajanjem programa „Pametna Srpska 2026–2030“, Ujedinjena Srpska nije pokazala samo programsku zrelost, već i nešto što je rijetkost u domaćem političkom životu – spremnost da bude ocjenjivana na osnovu konkretnih obaveza.
Dokument se završava riječima koje sažimaju duh čitave strategije: „Vrijeme je da se takmičimo u rezultatima i tako pokažemo put bolje selekcije ljudi i ideja.“
Republika Srpska u kojoj žive srećni i zdravi ljudi, koji osnivaju porodice, jedu zdravu hranu i žive u bezbjednoj i energetski nezavisnoj zajednici – cilj je koji Ujedinjena Srpska, kao partija svjesnih, odgovornih i ozbiljnih ljudi, jednoglasno stavlja pred sebe i pred građane Republike Srpske.
