Da li su evropski zvaničnici izgubili strpljenje za BiH?

Evropski zvaničnici su tradicionalno uvijek imali veći stepen povjerenja ili nade da će političari u BiH ipak na kraju sprovesti sve reforme koje su potrebne da bi BiH postala članica EU.

Zato je neuobičajeno kada evropski zvaničnici otvoreno iskažu sumnju u to da su čak i oni političari koji su javno i deklarativno uvijek za evropske integracije zaista opredijeljeni za EU.

Soreka otvoreno izrazio sumnju u bh. političare
Luiđi Soreka, šef Delegacije EU, koji važi za briselskog insajdera i vrlo uticajnog diplomatu unutar evropskih službi, ovog vikenda je u intervjuu “Nezavisnim” priznao da i sam sve više ima sumnje u iskrenost bh. političara.

“Kada razgovaram s političkim liderima ili ih slušam u javnosti, gotovo svi deklarativno kažu da žele članstvo u EU. Međutim, sudeći po onome što sam vidio tokom protekle dvije godine, moram priznati da imam određene sumnje. Bilo je trenutaka kada su drugačiji pristup i spremnost na kompromis mogli pomoći da se prevaziđu prepreke. Nažalost, takav duh kompromisa nije postojao”, rekao je Soreka.

Kao primjer naveo je zakone koji su godinama na stolu, a koje blokiraju političke razmirice političara čelnika stranaka s centralama i u Banjaluci, i u Sarajevu, i u Mostaru.

Za svakog ko duži niz godina prati evropske integracije, ova izjava je značajna zato što istupa iz uobičajenog diplomatskog rječnika “briselskog engleskog” koji se uvijek koristi u zvaničnoj komunikaciji. U kojoj mjeri će to uticati na odnos EU prema BiH, ostaje da se vidi, ali je činjenica da ovakva upozorenja rijetko dolaze slučajno.

Šehić: EU mora biti direktnija prema političkim liderima
Da se radi o ozbiljnom upozorenju, slaže se i Vehid Šehić, predsjednik Foruma građana Tuzla, i ističe da u privatnim razgovorima s njima često ističe da je potrebna veća direktnost i iskrenost.

“Zato smatram da se prema našim političarima moraju drugačije odnositi zvaničnici EU, da dobro razmisle kome mogu vjerovati, a kome ne mogu”, smatra Šehić i ističe da evropskim diplomatama preporučuje da što više vremena provedu u razgovoru s običnim građanima, pogotovo onima koji su otišli ili namjeravaju da odu.

“Jer ti ljudi odlaze u EU zato što žele državu u kojoj važe zakoni i u kojoj se poštuju pravila. Oni kada u ovoj državi vide ponašanje političara, onda nestaje i onog pravog patriotizma, odnosno poštovanja prema državi i njenim institucijama i ljudi razmišljaju da odu”, istakao je on za “Nezavisne”.

Šehić navodi primjer Islanda, za koji ističe da nije članica EU, ali njihovi političari sami od EU traže više strogosti.

“Svaki političar koji želi da radi u interesu svojih građana i svoje zemlje želi da poštuje zakone i da se oni najstrože primjenjuju prema njima. Kod nas je sve, nažalost, suprotno od toga”, navodi on.

Brisel pooštrava odnos prema BiH i reformama
Tanja Topić, analitičarka iz Banjaluke, sa druge strane, ističe da nema razumijevanja za takve vrste izjava.

“Moram biti kritična prema pojedinim evropskim zvaničnicima. Kada su im predstavnici civilnog društva ukazivali na nepostojanje volje među političkom elitom da BiH uvede u EU, oni su to doživljavali kao defetizam i ignorisali argumentovane kritike. Nastavili su da podržavaju iste političare koji su istovremeno zagovarali raspad EU”, naglašava ona.

Evropski zvaničnici, inače, imaju tešku ulogu u BiH, jer s jedne strane moraju raditi s legitimno izabranim političarima, a sa druge strane su suočeni s kritikama nevladinog sektora koji smatra da Brisel ima suviše blag odnos prema bh. političarima.

Da se stvari možda mijenjaju, ne svjedoči samo ova Sorekina izjava, nego i izjava Marte Kos, evropske komesarke za proširenje, koja je prije nekoliko mjeseci u intervjuu istom ovom listu naglasila da će BiH ostati bez evropskog novca ako ne sprovede reforme, što se ubrzo nakon toga i desilo.

BiH je sada u opasnosti da izgubi dodatnih 300 miliona evra, a ako se ni do kraja godine ništa ne promijeni, u opasnost će doći i cijela milijarda koja je iz Plana rasta bila namijenjena BiH.