Dejton je mrtav, ali nema saglasnosti o “novom” dokumentu
U posljednje vrijeme sve češće se može čuti da je Dejtonski mirovni sporazum mrtav i da je vrijeme za njegovo preispitivanje, ali je glavno pitanje koliko je to u ovom trenutku realno i kako u postojećim okolnostima doći do novog dokumenta koji će biti ključan za funkcionisanje BiH.
Trenutno, ključni političari u sva tri naroda u BiH slažu se da je vrijeme za novi Dejton, međutim pogledi kako on treba da izgleda potpuno su različiti. Ono što je zanimljivo jeste da je sve više i onih u svijetu koji smatraju da Dejtonski mirovni sporazum treba raspakovati i napraviti novi dogovor na kojem će počivati BiH u budućnosti.
Čović i Konaković saglasni
“Ne samo da Dejtonski sporazum treba preispitati, veći i cijelu NATO povelju”, napisao je nedavno Majkl Flin, bivši savjetnik za nacionalnu bezbjednost SAD.
Sa ovom izjavom Flina odmah se saglasio i Dragan Čović, predsjednik HDZ-a, ali djelimično i Elmedin Konaković, lider NiP-a i ministar spoljnih poslova BiH. Međutim, Čović i Konaković ovo pitanje vide potpuno drugačije.
S jedne strane, lider HDZ-a smatra da je vrijeme za preispitivanje Dejtona koji će omogućiti ravnopravnost hrvatskom narodu, dok Konaković smatra da je “vrijeme za novi Dejton” kako bi se od BiH napravila funkcionalna država i izbacili “etnički klipovi koji stoje u točkovima naše budućnosti”.
Dakle, Čović i Konaković potpuno različito gledaju na eventualno raspakivanje Dejtonskog mirovnog sporazuma koji je lider najveće bošnjačke partije u Bosni i Hercegovini Bakir Izetbegović prije nekoliko godina nazvao “ludačkom košuljom”.
“Dejtonski mirovni sporazum je luđačka košulja na rukama patriotski i proevropski orijentisane većine. Sputava glavnu snagu u BiH. Pedeset osam posto ruku je probosanskih stranaka tradicionalno bošnjačkih, koje su za stabilnost, mir, protiv kriza, za evropski i NATO put. I tih 58 posto Dejton gura u 1/3”, rekao je tada Izetbegović.
Izvorne nadležnosti
S “treće strane” zvanična politika u Republici Srpskoj već godinama govori da je Dejtonski mirovni sporazum mrtav i da je neophodno vraćanje na izvorne nadležnosti.
“Informisao sam predsjednika Vučića (Aleksandar Vučić, predsjednik Srbije) da je Dejtonski sporazum srušen, da je BiH atrofirala usljed nespremnosti sarajevske politike da poštuje prava Republike Srpske, da su sudovi postali sredstvo odmazde i da Srpska ima pravo i obavezu da zaštiti sebe i srpski narod”, rekao je Dodik nakon nedavne posjete Srbiji.
Inače, Dodik, ali i brojni drugi zvaničnici iz Republike Srpske, govore o potrebi “raspakivanja Dejtona”, što je ideja koja se, sa druge strane, nimalo ne sviđa opoziciji u Republici Srpskoj.
“Braniti Dejton svom snagom”
Igor Crnadak, šef Kluba poslanika PDP-a i bivši ministar spoljnih poslova BiH, kaže da Dejtonski sporazum nije srušen i da Republika Srpska treba da ga brani svom snagom.
“Ideja koju trenutno predstavlja SNSD da Dejton treba ugasiti je dramatično opasna, direktno ugrožava bezbjednost cijelog regiona i njeno sprovođenje dovelo bi do spirale sukoba”, mišljenja je Crnadak dodajući da je kompletan svakodnevni život Republike Srpske prema Dejtonskom sporazumu u “rukama naših institucija”.
I Nebojša Vukanović, predsjednik Liste za pravdu i red i poslanik u Narodnoj skupštini Republike Srpske, smatra da će u slučaju raspakivanja Dejtona Srbi i Republika Srpska biti najveći gubitnici.
“Ne postoji povratak nadležnosti i ‘izvornog’ Dejtona”, rekao je Vukanović, koji smatra da će se raspakivanjem Dejtona dodatno izgubiti nadležnosti Republike Srpske i centralizovati vlast u BiH.
