Drva, pelet, struja ili toplotna pumpa
Pelet je pred sezonu stigao i do 900 KM po toni. Cijena struje zavisi od toga gdje živite i koliko trošite. Toplotna pumpa može višestruko da smanji potrošnju struje, ali traži veće početno ulaganje. Šta se najviše isplati za kuću od 100 kvadrata u BiH? Jednostavnog odgovora nema: dvije iste površine mogu imati sasvim različite račune.
Na potrošnju utiču izolacija, stolarija, klima, temperatura u sobama, kotao i navike. Radi poređenja uzet je model kuće od 100 kvadrata kojoj za sezonu treba 12.000 kWh korisne toplote. Dobro izolovana troši manje, stara više. Taj broj služi samo kao zajednička osnova, pišu Nezavisne.
Pregled Federalnog ministarstva trgovine od 8. septembra 2026. pokazuje da se pelet kod proizvođača kreće od oko 585 do 880 KM po toni, a kod trgovaca 733, 793, 830, 850, pa i 900 KM. Tri tone po 600 KM daju 1.800 KM, po 750 KM 2.250 KM, po 850 KM 2.550 KM. Četiri tone idu na 2.400, 3.000 odnosno 3.400 KM. Samo razlika u nabavci može sezonu pomjeriti za 1.000 KM ili više. Treba dodati servis, struju za kotao i skladište.
Drva je teško staviti u jednu formulu. Bukva nije hrast, prostorni metar nije puni, važno je jesu li cijepana, dovezena i koliko su vlažna. Suvo drvo daje više korisne energije; stara peć i novi kotao ne izvlače isto. Ko već ima sistem i jeftin suv ogrjev, drva ostaju konkurentna, uz slaganje, loženje i pepeo.
Električni kotao iz kilovat-sata struje pravi približno kilovat-sat toplote, pa modelu treba oko 12.000 kWh struje. Jedinstvene cijene struje u BiH nema.
U RS od 1. februara 2026. važe blok-tarife: bijeli do 500 kWh, plavi 501–1.500, crveni iznad 1.500. Ne ide sve po najskupljem bloku. Na 2.000 kWh prvih 500 je bijelo, sljedećih 1.000 plavo, zadnjih 500 crveno. Na račun idu i mreža, snabdijevanje, naknada za obnovljive izvore i PDV.
Kod Elektroprivrede BiH nove cijene važe od 1. septembra 2025. Za 30 dana: zeleni do 350 kWh, plavi 351–1.000, crveni iznad 1.000. Granice se mijenjaju ako period nije tačno 30 dana. Kod dvotarifnog brojila zimi je manja tarifa radnim danima i subotom od 13 do 16 i od 22 do 7, nedjeljom cijeli dan.
Elektroprivreda HZ HB nema iste blokove. Na sajtu i dalje stoje cijene od 1. januara 2020. U višoj sezoni za drugu tarifnu grupu aktivna energija je 19,74 feninga/kWh u većoj i 9,87 u manjoj tarifi, u nižoj sezoni 15,18 i 7,59. Tu su mrežarina, energija i snabdijevanje, ali ne naknada za OIE i PDV.
U Brčkom DERK je 21. januara 2026. donio tarife od 1. februara 2026. Prosječna cijena za domaćinstva u univerzalnoj usluzi porasla je 7,06 odsto, na 23,07 feninga/kWh. To je prosjek, ne tarifa za svaki kilovat-sat.
Toplotna pumpa iz jednog kWh struje tokom sezone može da da nekoliko kWh toplote. Za 12.000 kWh toplote: SCOP 3 znači 4.000 kWh struje, SCOP 3,5 oko 3.429, SCOP 4 oko 3.000. Kotao bi uzeo oko 12.000 kWh — pumpa u ovom modelu troši otprilike tri do četiri puta manje struje. Stvarni SCOP zavisi od vanjske temperature, temperature vode, uređaja, montaže i gubitaka. Najbolje ide u izolovanoj kući s podnim grijanjem ili velikim niskotemperaturnim radijatorima. U staroj kući s vrućim radijatorima potrošnja raste. Treba sabrati i cijenu sistema i godine povrata.
Inverter klima je toplotna pumpa vazduh–vazduh i može da potroši višestruko manje od grijalice ili kotla. Početna investicija je manja nego kod pumpe vazduh–voda. Jedna unutrašnja jedinica teško grije cijelu kuću od 100 kvadrata s odvojenim sobama. Zato je zanimljiva za manje, izolovane objekte ili kao dopuna.
Za isti cilj od 12.000 kWh: električni kotao oko 12.000 kWh struje, pumpa SCOP 3 oko 4.000, SCOP 4 oko 3.000, pelet i drva zavise od kotla, kvaliteta i vlage, klima od SCOP-a i broja uređaja.
Univerzalnog pobjednika nema. Ko ima dobar kotao na drva i jeftin ogrjev, skupi prelazak može dugo da se vraća. Ko tek gradi grijanje u izolovanoj kući, pumpa ima bolju startnu poziciju. Pelet je udobniji od drva, ali ovogodišnje cijene mijenjaju račun. Električni kotao je jednostavan za ugradnju, ali velika potrošnja gura u skuplje blokove. Klima nije zamjena za centralno u svakoj kući.
Prije novog kotla ili pumpe isplati se smanjiti gubitke kroz zidove, krov i stolariju. Manje potrebe znače manju potrošnju na drva, pelet ili struju, često i slabiji, jeftiniji uređaj. Najpreciznije je prvo izračunati gubitke konkretnog objekta, pa birati sistem. Model od 12.000 kWh nije procjena svake kuće od 100 kvadrata.
