Ko ima para za 13. platu u Srpskoj?
Priča o uvođenju 13. plate i godišnjih bonusa u Republici Srpskoj dobila je svoj zvanični nastavak kroz surove i neumoljive brojke. Nakon što je Privredna komora RS u analizi za BL portal spustila loptu na zemlju i priznala da dodatnu platu mogu očekivati uglavnom radnici u finansijski stabilnim i uspješnim kompanijama, podaci koje smo dobili iz Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF) mnogo toga otkrivaju.
Ove cifre su do kraja ogolile domaće tržište i precizno nacrtale granicu između onih koji plivaju u profitu i onih koji jedva preživljavaju.
Zvanični podaci APIF-a o prošlogodišnjim finansijskim rezultatima potvrđuju da domaća privreda jeste ostvarila istorijski profit, ali da je on neravnomjerno raspoređen, što automatski znači da će krug radnika koji će vidjeti godišnje nagrade ostati dramatično uzak.
Milijarde na računima, ali i hiljade gubitaša
Prema posljednjem finansijskom skeneru u Republici Srpskoj sa pozitivnim finansijskim rezultatom poslovalo je ukupno 8.424 preduzeća. Ova uspješna privredna društva uspjela su da akumuliraju rekordan iznos ostvarene dobiti od skoro četiri milijarde maraka, tačnije 3.822.363.707 KM.
Ipak, druga strana medalje krije ozbiljan minus koji gasi optimizam. Naime, u istom obračunskom periodu, čak 3.323 preduzeća poslovala su negativno. Kada se ove dvije cifre uporede, postaje jasno da skoro svaka treća firma u Srpskoj tone u gubitke i bori se za goli opstanak. U takvim okolnostima, tražiti od njih isplatu 13. plate ili bilo kakvih stimulacija je potpuno nerealno, što potvrđuje raniji stav Privredne komore da privreda ne posluje pod jednakim uslovima.
Ko su poslodavci koji drže ključ od sefa?
Privredna komora RS ranije je istakla da se stabilni sistemi upravljanja ljudskim resursima i redovni bonusi uglavnom vezuju za srednja i veća izvozno orijentisana preduzeća, IT sektor, finansije i razvijeni dio prerađivačke industrije. Podaci APIF-a sada daju precizan uvid u to koliko zapravo imamo takvih, ozbiljnih poslodavaca.
U cijeloj Republici Srpskoj registrovano je svega 2.192 preduzeća koja zapošljavaju više od 10 radnika. Upravo u toj grupi srednjih i velikih preduzeća leži najveći potencijal za uvođenje modernih modela nagrađivanja. Preostali dio uspješnih firmi čine mikro-preduzeća i samostalni biznisi koji često nemaju finansijsku kondiciju za isplatu punih trinaestih plata.
Radnici dobijaju novac samo ako država povuče potez
Ova finansijska slika daje jasan putokaz nadležnima. Sa više od 3,8 milijardi maraka čiste dobiti u džepovima uspješnih firmi, novca za nagrađivanje radnika na tržištu očigledno ima. Međutim, da bi se poslodavci motivisali da taj profit podijele sa zaposlenima i tako ih zadrže na domaćem tržištu, hitno je potreban zakonski okvir koji zagovaraju privrednici.
Ukoliko država omogući dobrovoljni model po kojem bi se dodatna godišnja nagrada isplaćivala potpuno oslobođena poreza i doprinosa, radnici u pomenute 8.424 uspješne firme mogli bi se nadati punom iznosu bonusa. U suprotnom, bez poreskog vjetra u leđa, surove brojke APIF-a jasno poručuju – 13. plata za većinu radnika u Srpskoj ostaće samo pusti san na papiru.
