Si Đinping učvršćuje kontrolu nakon čistki u vojsci
Čistke među vojnim rukovodiocima možda su oslabile borbenu spremnost Kine, ali su vjerovatno ojačale kontrolu predsjednika Si Đinpinga nad institucijom koja je jedan od ključnih izvora moći Komunističke partije, ocjenjuju diplomate i analitičari.
Regionalni vojni atašei pažljivo prate obračun u vojnim strukturama dok Kina ubrzava modernizaciju oružanih snaga i pojačava prisustvo oko Tajvana, te u spornim dijelovima Južnog i Istočnog kineskog mora.
Vladajući Politbiro ove sedmice isključio je dvojicu visokih vojnih zvaničnika, Džanga Jousjaa i Liju Dženlija, iz Partije i vojske. To je najnoviji potez u dugotrajnoj kampanji čistki.
Džang, sin bliskog prijatelja Sijevog oca, dugo je važio za njegovog najbližeg saveznika u vojsci i bio je njegov zamjenik u Centralnoj vojnoj komisiji.
Desetine oficira drugog ranga popunile su ključne pozicije, ali pet mjesta i dalje je upražnjeno u sedmočlanom rukovodećem tijelu komisije. Ministarstvo odbrane nije odmah odgovorilo na zahtjev za komentar.
Pozicija Sija dodatno je ojačana uklanjanjem štićenika Džanga i Mjao Hue, nekada najvišeg političkog oficira vojske u uniformi, rekao je Džejms Čar, stručnjak za kinesku bezbjednost iz Singapura.
„Možemo očekivati da Si nastavi da ima odlučujuću kontrolu i uticaj na kineska vojna pitanja, a time i dominaciju nad partijom i državom, jer onaj ko kontroliše Narodnooslobodilačku vojsku kontroliše i partiju.“
Od dolaska na vlast 2012. Si je predvodio jednu od najobimnijih kampanja protiv korupcije i nediscipline. Zbog toga ga opisuju kao najmoćnijeg kineskog lidera od Mao Cedunga. Milioni ljudi u državnom i partijskom aparatu bili su predmet istraga, a desetine visokih zvaničnika uklonjene su sa funkcija.
„Iskorjenjivanje korumpiranih elemenata jača, a ne slabi političke temelje, koheziju i ukupnu borbenu sposobnost oružanih snaga“, rekao je Tjen Šičen, predsjednik kineskog Instituta za globalno upravljanje.
Istrage protiv Džanga i Liua prvi put su objavljene u januaru, a formalne kazne još nisu saopštene.
Opsežne smjene znače da Kina zadržava sadašnji odbrambeni kurs, testiranja naoružanja i složene vježbe. Ostaju pitanja kako čistke utiču na sposobnost vođenja rata, posebno oko Tajvana.
Džang je bio najviši oficir sa stvarnim borbenim iskustvom iz graničnog rata sa Vijetnamom 1979, kada je Kina posljednji put učestvovala u stvarnim borbenim operacijama.
„Teško je zamisliti da potresi ovakvih razmjera ne bi stvorili probleme za složenije operacije, uključujući i scenario rata punog obima oko Tajvana“, rekla je analitičarka Rubi Osman. Narodnooslobodilačka vojska uspjela je da redovne operacije zaštiti od previranja, ali „Si očigledno smatra da je kratkoročni poremećaj cijena koju vrijedi platiti za dugoročnu disciplinu i borbenu spremnost.“
Kampanja je u početku ciljala korupciju, uključujući nabavke u Raketnim snagama. Sve više dobija političku dimenziju. „Osnovni princip vojske oduvijek je bio apsolutno rukovodstvo Partije nad vojskom“, rekao je Tjen.
Džang i Liu su „ozbiljno doprinijeli političkim i korupcijskim problemima koji podrivaju apsolutno rukovodstvo Partije nad vojskom“, objavio je PLA Daily. Nanijeli su „ogromnu štetu političkom razvoju vojske, njenom političkom okruženju i borbenoj sposobnosti“.
Čar ne očekuje da će najviše tijelo Centralne vojne komisije biti u potpunosti popunjeno prije kongresa Partije krajem 2027, kada se očekuje da Si učvrsti četvrti petogodišnji mandat.
Kineski ministar odbrane Dong Jun i dalje je na funkciji, ali nije član Politbiroa ni Centralne vojne komisije. Nije jasno ko će zamijeniti Džanga u kontaktima sa stranim vojskama.
Si možda neke odluke donosi samostalno, rekla je Boni Glejzer iz Njemačkog Maršalovog fonda SAD. „Vojska i dalje može da izvršava naređenja preko združenog štaba, regionalnih komandi, pojedinačnih rodova vojske i partijskog aparata“, prenose Nezavisne.
