The Telegraph: Nema konačnih dokaza o upotrebi zvučnog oružja u Beogradu

Britanski list The Telegraph objavio je analizu o navodnoj upotrebi zvučnog oružja tokom protesta u Beogradu, ocjenjujući da ni nakon nekoliko mjeseci ne postoje konačni dokazi koji bi potvrdili da je takvo sredstvo zaista korišteno, te da je cijeli slučaj postao dio šire političke i medijske polarizacije.

U tekstu se navodi da je nakon protesta održanih u martu veliki broj medija, aktivista i korisnika društvenih mreža brzo zaključio da su vlasti upotrijebile zabranjeno zvučno oružje protiv demonstranata. Prema ocjeni autora, takav zaključak uklopio se u već postojeći narativ o predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću kao političaru kojeg dio međunarodne javnosti smatra autoritarnim liderom.

List ističe da do danas nijedan sudski postupak niti nezavisna istraga nisu nedvosmisleno utvrdili da je zvučno oružje korišteno 15. marta. Podsjeća se i da je Evropski sud za ljudska prava, donoseći privremene mjere kojima se Srbija obavezuje da spriječi eventualnu buduću upotrebu takvih uređaja, naglasio da se nije izjašnjavao o tome da li je zvučno oružje zaista upotrijebljeno tokom protesta.

Analiza se osvrće i na novu istragu srpskog tužilaštva, koja je pokrenuta nakon pronalaska određene dokumentacije tokom druge istrage. Prema navodima tužilaštva, dokumenti ukazuju na razgovore vođene nekoliko mjeseci prije protesta o mogućem incidentu sa „zvučnim topom“ i njegovim političkim posljedicama u domaćoj i međunarodnoj javnosti.

Autor navodi da predstavnici studenata ne osporavaju autentičnost tih dokumenata, ali tvrde da se oni odnose na raniji protest. Ističe se da tek treba utvrditi njihovo pravo značenje i da samo postojanje različitih mogućih tumačenja zahtijeva oprez u donošenju zaključaka.

The Telegraph ocjenjuje da je značajan dio komentara o Srbiji posljednjih mjeseci karakterisala sklonost da se optužbe predstavljaju kao utvrđene činjenice. Kao širi problem navodi se tendencija dijela zapadne javnosti da složene političke situacije posmatra kroz podjelu na „dobre“ i „loše“ aktere, pri čemu se demonstrantima često unaprijed pripisuje moralna prednost, dok se stavovi vlasti odbacuju bez detaljnije provjere.

U tom kontekstu list podsjeća i na navode o takozvanom „Sarajevskom safariju“, prema kojima su strani državljani tokom rata u BiH navodno plaćali da pucaju na civile u Sarajevu. Autor navodi da su te tvrdnje osporili pojedini bivši britanski vojnici koji su služili u Sarajevu, ocjenjujući ih kao urbani mit i dovodeći u pitanje njihovu logističku izvodljivost.

Takođe se ističe da su italijanski istražni organi, koji se bave tim slučajem, saopštili da su do sada prikupljeni uglavnom posredni dokazi, nedovoljni za pokretanje sudskog postupka.

U završnom dijelu teksta autor naglašava da predsjednik Srbije nije izuzet od kritike i da pitanja o događajima od 15. marta zaslužuju detaljnu istragu. Međutim, dodaje da jednako tako ne bi trebalo unaprijed pretpostavljati njegovu odgovornost bez čvrstih dokaza.

Analiza podsjeća da se Srbija nalazi u složenom geopolitičkom okruženju, održavajući odnose sa Evropskom unijom, Rusijom, Kinom i Sjedinjenim Američkim Državama, dok istovremeno nastoji da očuva političku stabilnost i ekonomski razvoj. Autor navodi da značajan broj građana podržava Vučića jer ga vidi kao garanta stabilnosti u sve neizvjesnijem međunarodnom okruženju.

Zaključuje se da kredibilitet demokratskih društava počiva na pretpostavci nevinosti, nepristrasnim istragama i dokazima, te da bi i prvobitne optužbe i nove činjenice trebalo posmatrati sa jednakom pažnjom. Autor ocjenjuje da će konačan odgovor o navodnoj upotrebi zvučnog oružja dati isključivo činjenice, a ne unaprijed formirani politički stavovi.