Krijumčari u BiH pokušali prošvercovati robu vrijednu više od 11 miliona KM
Iz UIO BiH za “Glas” su naveli da su njihovi službenici lani u 766 slučajeva spriječili krijumčarenje razne robe, vrijedne oko 11,7 miliona KM.
– Najviše oduzete robe odnosilo se na tekstil, vrijedan više od 2,7 miliona KM, zatim akcizne proizvode, odnosno, duvan i duvanske prerađevine u vrijednosti od oko 1,9 miliona KM. U ovoj grupi su i auto-dijelovi vrijedni oko 1,5 miliona KM, mobilni telefoni i tableti oko 550.000 KM, te satove, dijelovi i oprema za satove oko 533.000 KM – naveli su iz UIO.
Prema podacima UIO BiH, krijumčarene su i mašine za rezanje duvana, alkohol, kafa, igračke i karte za poker, motocikli, brodice za ribolov, čamac, brodski motori. Osim toga, zabilježeni su i slučajevi krijumčarenja foto-albuma, pirotehničkih sredstava, ski-opreme, gnojiva i insekticida, zlata, pa čak i muzičke opreme i sunčanih naočara.
U poređenju sa tim podacima, tokom 2024. godine, carinici su 708 puta oduzeli krijumčarenu robu, čija je ukupna vrijednost iznosila oko 12,27 miliona KM.
– I tada je najviše je oduzeto tekstila, potom duvana i duvanskih prerađevina, auto-dijelova i putničkih motornih vozila. Među značajnijim kategorijama bili su i satovi, obuća, zlato, sunčane naočare, kao i medicinska oprema, lijekovi i suplementi – dodali su iz UIO.
Ističu da svu zaplijenjenu robu čuvaju određen period, nakon čega je, ukoliko za to postoje uslovi, prodaju putem aukcije.
– Odluku o daljoj sudbini oduzete robe, bilo da je riječ o prodaji ili uništenju, donosi nadležni sud – pojasnili su iz UIO i dodali da je vrijeme skladištenja uslovljeno trajanjem postupka pred nadležnim sudom i momentom donošenja konačne odluke o postupanju sa oduzetom robom.
Nakon oduzimanja robe zbog pokušaja nezakonitog uvoza, kako su pojasnili, pokreće se prekršajni ili krivični postupak, u zavisnosti od utajenih dažbina.
– Krivični postupak pokreće se u slučajevima kada postoji sumnja da je utajeno više od 10.000 KM indirektnih poreza – kažu u UIO pojašnjavajući da pojedina vrsta robe bude uništena i to najčešće cigarete i duvan, dok za onu vrstu robe za koju postoje uslovi da bude prodata UIO organizuje aukcije, licitacije i direktne prodaje.
Postupanje UIO sa oduzetom robom, uključujući i vozila, zavisi od konačnih sudskih odluka, ali i ispunjenosti uslova za puštanje u slobodan promet na teritoriji BiH.
Tokom 2025. godine, u postupcima prodaje oduzete robe, UIO je održala 13 javnih aukcija prvi i drugi put, te 16 direktnih prodaja, od kojih je šest po hitnom postupku.
– Novac ostvaren prodajom oduzete robe predstavlja prihod Јedinstvenog računa BiH i uplaćuje se na taj račun, sa kojeg se sredstva dalje raspoređuju u skladu sa zakonom – naveli su iz UIO.
Iz udruženja potrošača upozoravaju da velike vrijednosti krijumčarene i zaplijenjene robe ukazuju na sve dublje probleme u društvu, prije svega na nizak životni standard građana.
Prema riječima predsjednice dobojskog Udruženja potrošača “ToPeeR” Snežane Šešlija institucije bi trebalo da idu dalje od same represije i sankcija, odnosno na jače kontrole, ali je potrebno i analizirati zašto građani uopšte posežu za krijumčarenjem robe – da li zbog niskog standarda, nedostupnosti određenih proizvoda ili visokih cijena na legalnom tržištu.
– Bez takve analize, problem će se samo ponavljati – naglašava Šešlija za “Glas” i dodaje da oduzeta roba, koja bude stavljena na aukcije, često nije stvarno dostupna potrošačima.
Јavne prodaje, kako kaže, nisu dovoljno transparentne, jer se roba nerijetko prodaje u lotovima i uglavnom je dostupna pravnim licima, što ostavlja prostor za preprodaju i novo formiranje nerealnih cijena.
– Omogućavanje učešća fizičkih lica na aukcijama, bez prodaje po paketima, za građane bi značilo povoljniju kupovinu i smanjilo bi prostor za zloupotrebe – zaključila je Šešlija.
Regionalni centri
Značajne razlike u vrijednosti oduzete robe zabilježene su i po regionalnim centrima UIO BiH. Tako je Regionalni centar Banjaluka tokom prošle godine evidentirao oduzimanje robe u vrijednosti od gotovo dva miliona KM.
– Veća vrijednost zabilježena je u Regionalnom centru Tuzla, gdje je oduzeta roba vrijedila oko 3,6 miliona KM, dok je u Regionalnom centru Sarajevo taj iznos dostigao 3,2 miliona KM. U Regionalnom centru Mostar vrijednost zaplijenjene robe iznosila je oko 2,8 miliona KM – kazali su iz UIO.
